Aadithya writes

 6.ദുരവസ്ഥ (1922) – കുമാരനാശാൻ ദുരവസ്ഥ 1922-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കുമാരനാശാന്റെ  കാവ്യമാണ്. ജാതിവ്യവസ്ഥയും സാമൂഹിക അനീതിയും മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ദാരുണാവസ്ഥകളെയാണ് ഈ കൃതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രണയവും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളും ജാതിബന്ധനങ്ങളിൽ കുടുങ്ങുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ദുരന്തപരിണതിയാണ് കവിതയുടെ കേന്ദ്രീയ വിഷയം. ജാതിഅഭിമാനവും സമൂഹത്തിന്റെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും മനുഷ്യന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ എങ്ങനെ തകർക്കുന്നുവെന്ന് ആശാൻ ശക്തമായി വിമർശിക്കുന്നു. ‘ദുരവസ്ഥ’ എന്ന ശീർഷകം തന്നെ സമൂഹത്തിന്റെ ദുരിതകരമായ അവസ്ഥയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. . നവോത്ഥാനചിന്തയും സാമൂഹിക പരിഷ്കരണബോധവും ആശാന്റെ കൃതികളിൽ വ്യക്തമായി പ്രകടമാകുന്നുവെന്നതിന് ഈ കവിത മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. ഇന്നും ജാതിവ്യവസ്ഥയും സാമൂഹിക വിവേചനവും ചർച്ചയാകുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ദുരവസ്ഥ സമകാലിക പ്രസക്തി നിലനിർത്തുന്നു.